DEHB’de Attentioner ve Ergoterapi: Birlikte Çalışmanın Faydaları

DEHB tanısı alan bir çocuğun ailesi çoğu zaman aynı soruyu sorar: “Çocuğumun dikkatini nasıl destekleyebiliriz?” Bu sorunun tek bir cevabı yok; çünkü dikkat, hem beynin belirli becerileriyle hem de çocuğun evde, okulda ve oyunda karşılaştığı günlük durumlarla ilgilidir. Bu yazıda, eğitimini aldığım Attentioner dikkat programının ve pediatrik ergoterapinin birlikte ele alınmasının neden anlamlı olduğunu anlatıyorum.

Attentioner nedir?

Attentioner, Almanya’da Bremen Üniversitesi bünyesinde geliştirilen, nöropsikoloji, öğrenme psikolojisi ve davranış terapisi ilkelerine dayanan yapılandırılmış bir dikkat eğitim programıdır. Türkiye’de “Dikkatimi Topluyorum” adıyla da bilinir. Program, dikkat eksikliği ve hiperaktivite yaşayan çocuklarda seçici dikkat, dikkati sürdürme, dürtü kontrolü ve öz denetim becerilerini sistematik alıştırmalarla çalışır.

Programın öne çıkan özellikleri:

• Yapılandırılmış oturumlar: Her oturumun belirli bir hedefi ve adım adım ilerleyen alıştırmaları vardır.
• Öz denetim stratejileri: Çocuk, “dur, düşün, kontrol et” gibi stratejileri oyunlaştırılmış görevlerle öğrenir.
• Ödül ve motivasyon sistemi: Çocuğun katılımını ve başarı duygusunu destekler.
• Bireysel, grup ve aile oturumları: Aile, sürecin bir parçası olarak bilgilendirilir ve evde uygulanabilecek stratejiler paylaşılır.

Ergoterapi DEHB’de neye odaklanır?

Pediatrik ergoterapide DEHB’yi yalnızca bir dikkat sorunu olarak değil, çocuğun günlük yaşamına etkisiyle birlikte ele alırım. Sabah hazırlığı, ödeve başlama ve bitirme, çanta düzeni, sınıfta yönergeyi takip etme, oyunda sıra bekleme gibi anlar, dikkatin ve yürütücü işlevlerin gerçek hayatta sınandığı yerlerdir.

Ergoterapi sürecinde şu alanlara bakarım:

• Yürütücü işlevler: Planlama, organizasyon, çalışma belleği, görev başlatma ve tamamlama.
• Duyusal işlemleme ve öz düzenleme: Bazı çocuklarda hareket ihtiyacı ya da seslere, dokunmaya karşı hassasiyet dikkati doğrudan etkiler.
• Motor beceriler: El yazısı, ince motor koordinasyon ve beden farkındalığı.
• Ortam düzenlemesi: Ev ve sınıf ortamında dikkati destekleyen değişiklikler.

İkisi birlikte neden daha anlamlı?

Attentioner dikkat becerilerini yapılandırılmış ve sistematik bir şekilde çalışır. Ergoterapi ise bu becerilerin çocuğun gerçek yaşamına taşınmasına odaklanır. İkisi birlikte ele alındığında:

• Beceri ve yaşam birleşir. Oturumda öğrenilen “dur, düşün, kontrol et” stratejisi, ödev masasında ve sabah rutininde de kullanılır.
• Duyusal ihtiyaçlar göz ardı edilmez. Hareket arayan ya da kolay bunalan bir çocuk için oturum öncesi düzenleyici etkinlikler planlanabilir; bu da dikkat alıştırmalarına katılımı kolaylaştırabilir.
• Ev ve okul sürece dahil olur. Aile oturumları ve öğretmenle iş birliği sayesinde stratejiler farklı ortamlarda tutarlı şekilde uygulanır.
• İlerleme nesnel olarak izlenebilir. Gerektiğinde MOXO dikkat testi ile süreç öncesi ve sonrası dikkat performansı karşılaştırılabilir.
• Hedefler çocuğa özel olur. Program yapısı korunurken çocuğun güçlü yönleri, ilgi alanları ve ailenin öncelikleri sürece yansıtılır.

Önemli bir not

Attentioner ve ergoterapi, DEHB’nin tıbbi değerlendirmesinin ve hekimin önerdiği tedavinin yerine geçmez. DEHB tanısını hekim koyar; ilaç tedavisi gibi kararlar da hekim tarafından verilir. Benim rolüm, çocuğun dikkat ve günlük yaşam becerilerini desteklemek ve bu süreçte aile, okul ve hekimle iş birliği içinde çalışmaktır.

Sık sorulan sorular

Attentioner hangi yaş grubuna uygulanır?

Program okul çağındaki çocuklara yöneliktir. Çocuğunuz için uygun olup olmadığını ön görüşmede birlikte değerlendiririz.

İlaç kullanan çocuklar katılabilir mi?

Evet, katılabilir. İlaç kullanımıyla ilgili tüm kararlar çocuğunuzun hekimine aittir; süreçte hekimin önerileriyle uyumlu şekilde ilerlenir.

Sonuçları ne zaman görürüz?

Her çocuğun süreci farklıdır. Hedefler başlangıçta somut olarak belirlenir ve düzenli aralıklarla aileyle birlikte gözden geçirilir.

Denizli’de, Kınıklı’daki Rita Ergoterapi ve Danışmanlık Merkezi’nde Attentioner uygulayıcısı ve MOXO 360 uygulayıcısı olarak DEHB tanılı çocuklar ve aileleriyle çalışıyorum. Sorularınız için bana WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez.

Kaynaklar

• Jaščenoka, J., Korsch, F., Petermann, F., & Petermann, U. ATTENTIONER: Training für Jugendliche mit ADHS. Göttingen: Hogrefe.
• Bowyer, P., & Cahill, S. M. (Eds.). Pocket Guide to Occupational Therapy for Children. Mosby/Elsevier.
• Barkley, R. A. (Ed.). (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment (4th ed.). Guilford Press.
• American Occupational Therapy Association. Occupational Therapy’s Role with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (Fact Sheet).